گواهى و شهادت

به ادامه مطلب بروید.

شـهـادت و گـواهـى بـراى اثـبـات حـق و ابـطـال باطل از اهمیت بسزایى برخوردار است و اسلام پیروانش را به آن دعوت مى کند، چنان که قرآن کریم مى فرماید:
(
یـا اَیُّهـَا الَّذیـنَ امـَنـُوا کـُونـُوا قـَوّامـیـنَ بـِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلّهِ وَ لَوْ عَلى اَنْفُسِکُمْ اَوِالْوالِدَیْنِ وَالاَْقْرَبینَ …) (اى کسانى که ایمان آورده اید، به عدالت فرمانروا باشید و براى خدا شهادت دهید، هر چند به زیان خود یا پدر و مادر یا خویشاوندان شما باشد.
و نیز مى فرماید:
(
وَ لا یَاءْبَ الشُّهَداءُ اِذا ما دُعُوا)()
شاهدان چون به شهادت دعوت شوند، نباید از شهادت خوددارى کنند.
و در جاى دیگرکسانى راکه شهادت خود رامى پوشانندموردنکوهش قرارداده ، مى فرماید:
(
وَ مَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَهً عِنْدَهُ مِنَ اللّهِ)()
ستمکارتر از کسى که گواهى خود را از خدا پنهان مى کند، کیست ؟
امام باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا صلى اللّه علیه و آله مى فرماید:
کـسـى کـه گـواهى خود را بپوشد، یا گواهى (نا حقى) بدهد تا خون مسلمانى ریخته شود، یا مال مسلمانى کم شود، روز قیامت تا چشم کار مى کند صورتش تاریک بوده و سیاهى عجیبى در آن است و مردم او را به اسم و نَسَبَش مى شناسند و کسى که براى اظهار حق مسلمانى گواهى دهد، روز قیامت تا چشم کار مى کند صورتش نورافشانى مى کند و مردم او را به اسم و نَسَبَش مى شناسند.
صفات شاهد
۱
ـ بلوغ
۲
ـ عقل
صفات شاهد
۳ ـ ایمان
۴
ـ عدالت
۵
ـ حلال زادگى
۶
ـ متهم نبودن
اینک توضیح موارد مزبور:
۱
ـ شـهـادت دخـتـربـچـه نـابالغ بطور مطلق اعتبار ندارد، ولى شهادت پسربچه نابالغ چند صورت دارد:
الف ـ شهادت طفل غیرممیز بطور مطلق معتبر نیست .
ب ـ شهادت طفل ممیز در غیر قتل و جَرْح معتبر نیست .
ج ـ در قـتـل و جـرح نـیـز تـا بـه سـنّ ده سـال نـرسـیـده بـاشـد، اعـتـبـار نـدارد، امـا اگر به ده سال رسیده باشد در قبول شهادتش در مورد قتل و جرح تردید است .(
۲
ـ شهادت دیوانه پذیرفته نمى شود.
۳
ـ شـهـادت غـیـرمـؤ مـن بـطور مطلق ـ اعم از اینکه به نفع یا ضرر مؤ من و غیرمؤ من باشد ـ
۴ ـ عـدالت مـلکـه اى اسـت کـه (انسان را) از معصیت خداى تعالى باز مى دارد. بنابر شرط عدالت ، شـهـادت فـاسق (کسى که مرتکب گناهان کبیره یا مصرّ بر صغیره است) پذیرفته نمى شود، بلکه مرتکب صغیره نیز بنابر احتیاط واجب ، فاسق است . از این رو، شهادت او جز با توبه و ظهور عدالت پذیرفته نمى شود.
۵
ـ طـبـق شـرط پـنـجـم (حـلال زاده بـودن) شـهـادت ولدالزنـا اگـر چـه اظـهـار اسـلام کـنـد و عادل هم باشد، پذیرفته نیست .
۶
ـ منظور از متهم نبودن شهود، آن است که به موارد زیر متهم نباشند:
الف ـ شهادت او نفعى براى شخص خود دربر داشته باشد.
ب ـ با شهادتش ضررى از او رفع شود.
ج ـ شهادت شخص بر ضد دشمنش (که خصومت دنیوى با او دارد) باشد.
د ـ کسى که در کوچه و بازار کارش گدایى است .
ص چند مساءله
۱
ـ نـَسـَب مـانـع از پـذیـرفـتـن شـهـادت نیست ، مانند شهادت پدر به نفع یا ضرر فرزند و شـهـادت فرزند به نفع پدر، شهادت برادر به نفع یا ضرر برادرش و نیز شهادت بعضى از بستگان به نفع یا ضرر بعضى دیگر.
۲
ـ شـهـادت مـرد بـه نـفـع یـا ضـرر هـمـسـرش و نـیـز شـهـادت زن بـه نفع یا ضرر شوهرش پذیرفته مى شود.
۳
ـ شـهادت دوست به نفع یا ضرر دوستش پذیرفته مى شود، هر چند دوستى آنها
۴ ـ کسى که مـشـهـور بـه فـسـق اسـت ، اگـر تـوبـه کـنـد بـراى ایـنـکـه شـهـادتـش قـبول شود، شهادتش پذیرفته نمى شود، تا اینکه معلوم شود که استمرار بر صلاح دارد و مـلکـه بـازدارنـده از گـنـاه در او تحقق یافته است . درباره هر مرتکب کبیره ، بلکه صغیره نیز حـال چـنـیـن اسـت . بنابراین ، معیار قبول شهادت ، عدالت است که به ظهور صلاح ، احراز شده اسـت . پـس اگـر تـوبـه کـنـد و از او صـلاح ظاهر شود، حکم به عدالت او مى شود و شهادتش قبول مى گردد.
۵
ـ مـعـیـار بـراى شـاهـدشـدن ، علم قطعى و یقین است ، خواه مستند به حواس ظاهرى مانند دیدن ، شـنـیـدن بـاشـد و یـا از را ه تـواتـر و شـهـرت بـه دسـت آمـده بـاشـد، ولى جـواز عـلم حـاصـل از راه غـیـر عـادى مـانـنـد جـفـر و رمـل ، مـشـکـل اسـت هـر چـنـد بـراى عـالم بـه آن حـجـّت باشد.
دقت در اداى شهادت
از مسائل مهم شهادت ، دقّت در اداى آن است ، بدین معنا که گواه باید دقّت کند جز به آنچه که یـقـیـن دارد و به چشم خود دیده یا به گوش خود شنیده ، سخنى نگوید و آنچه مى گوید باید مـثـل آفـتـاب بـرایـش روشـن بـاشـد، چـنـان کـه از پـیـامـبـر اکـرم صـلى اللّه عـلیـه و آله نـقـل شـده کـه وقـتـى دربـاره شـهـادت از آن حـضـرت سـؤ ال شد، فرمود:
(
آیـا آفـتـاب را مـى بـیـنـى ؟ بـه مـثـل (روشـنایى) آفتاب شهادت بده ، یا ترک (شهادت) کن .)

 

نویسنده :مسعود عرفانیان

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*

 

 طراحی و پشتیبانی: فناوری اطلاعات رسا